Inleiding
Hamas, de Palestijnse militante en politieke organisatie die de Gazastrook controleert, beschikt over een aanzienlijk arsenaal aan raketten, mortieren en andere wapens. Ondanks een strenge blokkade door Israël en Egypte slaagt de groep erin om zichzelf te bewapenen. Dit artikel onderzoekt de belangrijkste manieren waarop Hamas aan wapens komt, van ondergrondse smokkelnetwerken tot lokale productie en externe steun.
De rol van ondergrondse tunnels
Smokkelroutes onder de grens
Jarenlang vormden de tunnels tussen Gaza en Egypte de levensader van Hamas’ wapenleveringen. Voor de verwoesting van de tunnelnetwerken door Egypte en Israël werden deze gangen gebruikt om raketonderdelen, explosieven en lichte wapens binnen te smokkelen. De tunnels waren vaak diep en goed verborgen, waardoor ze moeilijk te detecteren waren. Hoewel de tunnelcapaciteit sinds 2013 aanzienlijk is verminderd, worden er nog steeds nieuwe, kleinere tunnels gegraven voor specifieke smokkeloperaties.
Materiaal voor raketproductie
Naast complete wapens worden via tunnels ook grondstoffen zoals ammoniumnitraat (voor raketbrandstof) en staalbuizen (voor raketomhulsels) binnengebracht. Deze materialen worden vervolgens in lokale werkplaatsen omgebouwd tot raketten zoals de Qassam en de zwaardere M-75. De tunnelnetwerken dienen dus niet alleen voor directe wapenimport, maar ook voor de aanvoer van productiemiddelen.
Lokale wapenproductie in Gaza
Zelfgemaakte raketten en granaten
Hamas heeft een aanzienlijke industriële capaciteit opgebouwd in Gaza. In ondergrondse fabrieken, verspreid over de dichtbevolkte Gazastrook, worden raketten, mortiergranaten en explosieven geproduceerd. De organisatie gebruikt daarbij vaak civiele materialen, zoals waterleidingen en kunstmest, om wapens te fabriceren. Deze lokale productie maakt Hamas minder afhankelijk van externe smokkel en stelt de groep in staat om snel nieuwe wapens te maken na conflicten.
Aanpassing van bestaande wapens
Daarnaast past Hamas bestaande munitie en wapens aan. Oudere raketten worden bijvoorbeeld opgeknapt met nieuwe motoren of ladingen. Ook worden onbemande luchtvaartuigen (drones) en antitankwapens lokaal ontwikkeld op basis van ontwerpen uit het buitenland of gekopieerde technologie. Dit toont aan dat Hamas beschikt over een geavanceerde technische infrastructuur, ondanks de blokkade.
Buitenlandse steun en inkoop
Iran als belangrijkste sponsor
Iran wordt beschouwd als de belangrijkste externe financier en wapenleverancier van Hamas. Volgens internationale rapporten ontvangt Hamas jaarlijks tientallen miljoenen dollars van Teheran, plus militaire training en technologie. Iran levert onder meer langeafstandsraketten, precisiegeleide munitie en drones. Deze wapens worden vaak via Soedan, Jemen of Syrië naar Gaza getransporteerd, waarbij gebruik wordt gemaakt van lucht- en zeetransportroutes die de blokkade omzeilen.
Steun uit andere staten en groepen
Naast Iran ontvangt Hamas ook steun van andere landen en organisaties. Zo leveren Hezbollah en Syrië expertise en wapens, terwijl golfstaten zoals Qatar financiële hulp bieden die indirect kan worden gebruikt voor bewapening. Ook worden wapens vaak verkregen via illegale handel op de zwarte markt in het Midden-Oosten, waar wapens uit voormalige conflictgebieden (Libië, Irak, Syrië) worden doorverkocht aan Hamas.
Illegale wapenhandel en corruptie
Omkoping van grensbewakers
Een andere methode is het omkopen van functionarissen bij grensovergangen. Hoewel de grenzen zwaar worden bewaakt, zijn er incidenten bekend waarbij Egyptische of Israëlische bewakers smeergeld aannamen om wapens door te laten. Ook worden wapens soms verborgen in vrachtwagens met humanitaire goederen, zoals medische benodigdheden of bouwmaterialen, die de blokkade passeren.
Visserij en zeesmokkel
Langs de kust van Gaza gebruiken Hamas-strijders vissersboten om wapens over zee aan te voeren. Deze boten varen ’s nachts naar internationale wateren, waar ze wapens overdragen van grotere schepen. Hoewel de Israëlische marine patrouilleert, blijft deze route een uitdaging door de enorme lengte van de kustlijn en het gebruik van kleine, onopvallende vaartuigen.
Verovering van wapens tijdens conflicten
Inbeslagname van Israëlisch materieel
Tijdens gevechten met Israël slaagt Hamas er soms in om wapens van het Israëlische leger te veroveren. Dit omvat onder meer geweren, munitie en pantservoertuigen. Hoewel dit een kleinere bron is, draagt het bij aan de diversiteit van het Hamas-arsenaal. Ook worden wapens van rivaliserende Palestijnse groepen, zoals de Palestijnse Autoriteit, in beslag genomen of opgekocht.
Conclusie
Hamas gebruikt een combinatie van illegale smokkel, lokale productie, buitenlandse steun en verovering om zijn wapenarsenaal op te bouwen. Ondanks de blokkade en militaire druk van Israël en Egypte blijft de organisatie in staat om raketten en andere wapens te verkrijgen. De belangrijkste aanvoerlijnen zijn de ondergrondse tunnels, de relatie met Iran en de lokale productiecapaciteit. Het aanpakken van deze stromen vereist een combinatie van diplomatie, grenscontroles en het ontmantelen van productiefaciliteiten. Voor een duurzame oplossing is echter ook politieke stabiliteit in de regio noodzakelijk.